این تغییر به معنای از بین رفتن وجه چک های رمزدار قبلی نیست. برای چک های صادرشده، مسیر وصول پیش بینی شده است؛ با این تفاوت که از اول دی ۱۴۰۵، شیوه پذیرش آن ها نیز تغییر میکند. در ادامه، مدارک مورد نیاز برای دریافت جایگزین چک رمزدار، اطلاعات فرم درخواست، زمان صدور و پرداخت، روش استعلام و وضعیت چک های قدیمی را بررسی میکنیم.
قانون جدید چک رمزدار در سال ۱۴۰۵ چیست؟
تغییر مهم سال ۱۴۰۵، اجرای برنامه بانک مرکزی برای جایگزینی چک رمزدار با چک تضمین شده است. این برنامه دو مرحله دارد:
| تاریخ اجرا | تغییر اعلام شده | اقدام مشتری |
|---|---|---|
| ۷ مهر ۱۴۰۵ | توقف صدور چک رمزدار و جایگزینی با چک تضمین شده | برای درخواست جدید، چک تضمین شده دریافت کنید |
| ۱ دی ۱۴۰۵ | توقف پذیرش و واگذاری چک رمزدار در سامانه چکاوک | برای وصول چک رمزدار قبلی، ذینفع باید به شعبه مقصد درج شده در چک مراجعه کند و فرم های مربوط را تکمیل کند |

مدارک لازم برای گرفتن چک رمزدار چیست؟
با توقف صدور چک رمزدار، مدارک مورد نیاز برای درخواست جدید، مربوط به چک تضمین شده جایگزین است. طبق ماده ۲۴ قانون صدور چک، درخواست باید در شعبه و در حضور متصدی بانک تکمیل شود و مشخصات گیرنده، حساب او و علت درخواست در فرایند صدور ثبت شود.
برای مراجعه به بانک، مدارک و اطلاعات زیر را آماده کنید:
| مدرک یا اطلاعات | توضیح |
|---|---|
| مدرک هویتی معتبر متقاضی | برای احراز هویت؛ نوع مدرک قابل قبول را از شعبه بپرسید |
| اطلاعات حساب تأمین کننده وجه | حسابی که بانک وجه چک و هزینه خدمت را از آن دریافت میکند |
| موجودی کافی | مبلغ چک باید پیش از صدور تأمین شود |
| مشخصات گیرنده | نام و نام خانوادگی و کد ملی شخص حقیقی یا اطلاعات هویتی شخص حقوقی |
| اطلاعات حساب گیرنده | شماره حساب و در صورت درخواست بانک، شماره شبا و اطلاعات بانک مقصد |
| مبلغ دقیق چک | با کنترل واحد ریال یا تومان |
| علت درخواست | مانند پرداخت وجه معامله، خرید کالا یا تسویه بدهی |
| مدارک نمایندگی، در صورت مراجعه نماینده | مدارک اثبات اختیار اقدام از طرف متقاضی |
مدارک لازم برای اشخاص حقوقی
اگر چک از طرف شرکت درخواست میشود، پیش از مراجعه وضعیت صاحبان امضای مجاز و مدارک ثبتی شرکت را با شعبه بررسی کنید. مدارک هویتی نماینده، مستند اختیار او و اطلاعات به روز شرکت ممکن است برای احراز هویت و اختیار برداشت لازم باشد. همچنین نام شرکت گیرنده، شناسه ملی و حساب معرفی شده باید با یکدیگر تطبیق داشته باشند. دریافت شماره حساب از واسطه معامله، بدون تأیید صاحب حساب، میتواند باعث اشتباه در صدور شود.
در واحد مالی شرکت، درخواست صدور، رسید برداشت وجه و مشخصات طرف حساب را به سند پرداخت مرتبط کنید. هنگام انتخاب نرم افزار حسابداری شرکتی نیز امکانات ثبت دریافت و پرداخت، گردش حساب طرف معامله و نگهداری سوابق چک را متناسب با نیاز مجموعه بررسی کنید.
فرم درخواست چک رمزدار را از کجا بگیریم؟
برای درخواست جدید، باید فرم صدور چک تضمین شده بانک مربوط را دریافت و تکمیل کنید. فرم های قدیمی با عنوان «درخواست چک رمزدار» یا نمونه های منتشرشده در اینترنت، جایگزین فرم معتبر شعبه نیستند. اطلاعات اصلی مورد نیاز در درخواست شامل مشخصات متقاضی، مشخصات گیرنده، حساب مقصد، مبلغ و علت صدور است. تکمیل فرم درخواست در شعبه و حضور متصدی بانکی، در ماده ۲۴ قانون صدور چک تصریح شده است.
برای آماده کردن اطلاعات، میتوانید از الگوی زیر استفاده کنید:
| عنوان | اطلاعاتی که باید آماده شود |
|---|---|
| مشخصات متقاضی | نام شخص یا شرکت، کد ملی یا شناسه ملی |
| حساب مبدأ | اطلاعات حساب تأمین کننده وجه |
| مشخصات گیرنده | نام کامل و شناسه هویتی |
| حساب مقصد | شماره حساب و اطلاعات مورد درخواست بانک |
| مبلغ درخواست | مبلغ دقیق، با توجه به واحد درج شده در فرم |
| بابت | شرح روشن علت پرداخت |
| نماینده متقاضی | مشخصات و مستند اختیار، در صورت وجود |
تفاوت چک رمزدار با چک تضمین شده و چک عادی چیست؟
در گفت و گوی روزمره، گاهی «چک بانکی»، «چک تضمینی» و «چک رمزدار» به جای یکدیگر استفاده میشوند. برای انجام معامله، باید نوع دقیق برگه و مقررات قابل اجرا مشخص باشد.
| موضوع | چک رمزدار قدیمی | چک تضمین شده بانکی | چک عادی صیادی |
|---|---|---|---|
| صادرکننده | بانک | بانک | صاحب حساب |
| وضعیت صدور جدید | از ۷ مهر ۱۴۰۵ متوقف شده | جایگزین چک رمزدار است | تابع ضوابط چک عادی |
| پشتوانه پرداخت | وجه تأمین شده نزد بانک | تعهد پرداخت بانک | موجودی و تعهد صادرکننده |
| شناسه صیادی برای استعلام | فاقد قابلیت استعلام صیادی چک تضمین شده | دارای شناسه صیادی | دارای شناسه صیادی |
| انتقال به شخص دیگر | برای حساب مشخص صادر شده است | پشت نویسی برای انتقال معتبر نیست | انتقال باید مطابق مقررات صیاد انجام شود |
| مسیر وصول | با توجه به مقررات چک های قدیمی و شعبه مقصد | از مسیر بانکی چک تضمین شده | ارائه و بررسی طبق مقررات چک عادی |
امکان استعلام با شناسه ۱۶ رقمی و اتصال چک تضمین شده به سامانه صیاد، از تفاوت های مهم آن با چک رمزدار است. همچنین چک رمزدار بین بانکی برای حساب مشخص صادر میشد و قابل واگذاری به حساب دیگری نبود.
مراحل دریافت چک تضمین شده به جای چک رمزدار
برای درخواست جدید، این مسیر را دنبال کنید:
- اطلاعات گیرنده را قطعی کنید.
نام، شناسه هویتی و حساب مقصد را مستقیماً با طرف معامله تطبیق دهید. - مبلغ مورد نیاز را تأمین کنید.
موجودی حساب و هزینه خدمت بانکی را پیش از درخواست کنترل کنید. - به شعبه مراجعه کنید.
مدارک هویتی و در صورت لزوم، مدارک نمایندگی یا شرکت را همراه داشته باشید. - فرم درخواست را تکمیل کنید.
مبلغ، علت صدور و مشخصات گیرنده باید دقیق ثبت شوند. - اطلاعات برگه صادرشده را بررسی کنید.
پیش از ترک شعبه، مبلغ، نام گیرنده، حساب مقصد و شناسه چک را کنترل کنید. - رسید صدور را نگه دارید.
رسید بانکی و تصویر خوانای چک برای پیگیری و ثبت مالی مفید هستند؛ تصویر چک جای اصل آن را نمیگیرد. نگهداری مشخصات برگه و پیگیری وضعیت آن، بخشی از ثبت و کنترل اسناد در حسابداری خزانه است.

چک رمزدار چقدر طول میکشد؟
این پرسش دو پاسخ متفاوت دارد: زمان صدور چک جدید و زمان پرداخت وجه چک.
دریافت چک جدید چقدر زمان میبرد؟
چک رمزدار جدید صادر نمیشود. برای چک تضمین شده جایگزین نیز نمیتوان زمان ثابتی مانند «۱۰ دقیقه» یا «حتماً همان روز» را برای همه شعب تضمین کرد. زمان انجام درخواست به تکمیل بودن مدارک، احراز هویت، تأمین وجه، بررسی اطلاعات گیرنده و وضعیت خدمت بانکی بستگی دارد. اگر برای معامله ساعت مشخصی تعیین کرده اید، پیش از آن با شعبه هماهنگ کنید.
وجه چک تضمین شده چه زمانی پرداخت میشود؟
طبق بخشنامه اعلام شده بانک مرکزی، از ۷ مهر ۱۴۰۵ بانک ها باید پرداخت چک تضمین شده را به صورت آنی انجام دهند و واریز به حساب ذینفع را به انجام تسویه بین بانکی موکول نکنند. پرداخت آنی به معنای حذف کنترل اصالت، بررسی مشخصات گیرنده یا سایر تشریفات لازم نیست. وجود مغایرت یا نقص در مدارک میتواند مانع تکمیل پرداخت شود.
آیا مراجعه قبل از ساعت ۱۳ الزامی است؟
نمیتوان ساعت ۱۳ را به عنوان مهلت قطعی و یکسان برای همه بانک ها و همه انواع چک اعلام کرد. ساعت ارائه خدمت را از شعبه دریافت کننده بپرسید و برای معاملات حساس، مراجعه را به پایان ساعت کاری موکول نکنید.
نحوه وصول چک رمزدار قدیمی چگونه است؟
اگر چک رمزدار پیش از توقف صدور دریافت کرده اید، باید وضعیت همان برگه را پیگیری کنید.
بر اساس برنامه اعلام شده، از اول دی ۱۴۰۵ پذیرش و واگذاری چک رمزدار در چکاوک ممنوع میشود. پس از این تاریخ، ذینفع باید برای دریافت وجه به شعبه مقصد چک مراجعه کند و فرم های مربوط را تکمیل کند. برای مراجعه، اصل چک و مدرک هویتی معتبر را آماده کنید. پیش از مراجعه نیز با شعبه مقصد تماس بگیرید تا مدارک تکمیلی احتمالی و شرایط پرداخت برگه مشخص شود.
استعلام چک رمزدار و چک تضمین شده چگونه انجام میشود؟
روش استعلام این دو نوع چک یکسان نیست.
برای چک رمزدار قدیمی، اصالت و وضعیت برگه باید از مسیر بانکی و با هماهنگی شعبه مربوط بررسی شود. برای چک تضمین شده، امکان استعلام با شناسه ۱۶ رقمی صیادی وجود دارد. از مسیر معتبر معرفی شده توسط بانک استفاده کنید و اطلاعات استعلام را با برگه تطبیق دهید.
هنگام دریافت چک، این موارد را کنترل کنید:
- مبلغ چک؛
- نام و شناسه هویتی گیرنده؛
- حساب مقصد؛
- بانک صادرکننده؛
- شناسه صیادی و نتیجه استعلام؛
- نبود مغایرت میان برگه و اطلاعات ثبت شده.

آیا چک رمزدار یا تضمین شده قابل انتقال است؟
چک رمزدار بین بانکی برای واریز به حساب مشخص صادر شده و قابل واگذاری به حساب شخص دیگری نیست. در مورد چک تضمین شده نیز قانون صریح است: پرداخت فقط به گیرنده و شماره حساب درج شده روی چک انجام میشود و پشت نویسی برای انتقال آن اعتبار ندارد. بنابراین امضا یا مهر پشت چک تضمین شده، آن را به ابزار قابل انتقال به شخص ثالث تبدیل نمیکند. اگر معامله تغییر کرده یا باید وجه به شخص دیگری پرداخت شود، از شعبه درباره ابطال و صدور چک جدید راهنمایی بگیرید. اطلاعات گیرنده را روی برگه دست کاری نکنید.
ابطال چک رمزدار چگونه انجام میشود؟
ابتدا باید نوع چک مشخص شود. مقررات ابطال چک تضمین شده را نباید بدون بررسی به همه چک های رمزدار قدیمی تعمیم داد.
ابطال چک رمزدار قدیمی
برای برگه قدیمی، درخواست را از بانک صادرکننده پیگیری کنید. بانک وضعیت پرداخت یا واگذاری چک و هماهنگی لازم با شعبه مقصد را بررسی میکند. نمیتوان یک رویه ثابت مانند «مراجعه به هر شعبه مقصد و مهر زدن پشت چک» را برای تمام پرونده ها کافی دانست.
ابطال چک تضمین شده جایگزین
بر اساس ماده ۲۴ قانون صدور چک، متقاضی یا وکیل و نماینده قانونی او میتواند با ارائه اصل چک، در مهلت یک ماه از صدور، درخواست ابطال و واریز وجه به حساب متقاضی را به بانک صادرکننده ارائه کند؛ این اقدام به پشت نویسی گیرنده نیاز ندارد. پس از این مهلت، پرداخت یا ابطال تابع تشریفات تکمیلی مبارزه با پولشویی است. گذشت یک ماه به معنای از بین رفتن وجه یا باطل شدن خودکار چک نیست.
اگر چک مفقود شود چه باید کرد؟
مفقود شدن چک را سریع به بانک مربوط اطلاع دهید. درج نام گیرنده و حساب مقصد، محدودیت مهمی برای سوءاستفاده ایجاد میکند؛ اما دلیل کافی برای بیتوجهی به گم شدن برگه نیست. برای چک تضمین شده، ماده ۲۴ مسیر درخواست المثنی را مشخص کرده است: متقاضی و گیرنده باید به بانک صادرکننده مراجعه کنند، فرم اعلام مفقودی و تعهدنامه مربوط را تکمیل کنند و مراحل احراز هویت انجام شود. سپس بانک پس از ابطال چک مفقودشده، نسخه المثنی را بر اساس اطلاعات ثبت شده صادر میکند. در مورد چک رمزدار قدیمی، روش پیگیری را از بانک صادرکننده دریافت کنید؛ مسیر آن را با مقررات المثنی چک تضمین شده یکسان فرض نکنید.
آیا چک رمزدار برگشت میخورد؟
چک بانکی دارای وجه تأمین شده، با چک شخصی که ممکن است موجودی کافی نداشته باشد، تفاوت دارد. چک تضمین شده نیز مانند چک رمزدار، وضعیت برگشتی ناشی از کافی نبودن موجودی صادرکننده را ندارد. عبارت «هیچ خطری ندارد و تحت هر شرایطی فوراً وصول میشود» دقیق نیست. برگه جعلی، مغایرت اطلاعات، مشکل در احراز هویت یا مانع قانونی میتواند باعث توقف یا تأخیر در پرداخت شود. تضمین بانک، جای بررسی اصالت چک و تطبیق مشخصات گیرنده را نمیگیرد.
کارمزد چک رمزدار در سال ۱۴۰۵ چقدر است؟
طبق جدول کارمزدهای بانکی منتشرشده در شهریور ۱۴۰۵، کارمزد صدور چک تضمین شده و رمزدار بین بانکی ۱۴٬۴۰۰ تومان اعلام شده است. بنابراین رقم ۵٬۰۰۰ تومان درج شده در مطالب قدیمی، مبنای به روزی نیست. با توجه به توقف صدور چک رمزدار از مهر ۱۴۰۵، در درخواست های جدید، تعرفه خدمت چک تضمین شده موضوعیت دارد. مبلغ قابل دریافت و تعرفه خدمات دیگری مانند اعلام مفقودی را هنگام درخواست از بانک استعلام کنید؛ هزینه صدور را نباید خودکار به همه خدمات مرتبط تعمیم داد.
تا چه مبلغی میتوان چک رمزدار گرفت؟
برای چک رمزدار جدید، با توجه به توقف صدور، این پرسش دیگر موضوعیت سابق را ندارد.
اگر منظور چک تضمین شده جایگزین است، پیش از معامله مبلغ مورد نیاز را با شعبه مطرح کنید. موجودی کافی به تنهایی به معنای حذف بررسی های مربوط به هویت، علت پرداخت، منشأ وجه یا سایر الزامات بانکی نیست. برای اعلام یک سقف عددی یکسان در تمام بانک ها، باید به مقرره معتبر همان خدمت استناد کرد. بدون چنین مستندی، عبارت هایی مانند «تا هر مبلغ، بدون هیچ محدودیت و مدرک اضافی» قابل اتکا نیستند.
هنگام معامله با چک بانکی چه نکاتی را رعایت کنیم؟
برای کاهش احتمال اختلاف، پیش از تحویل کالا، خودرو یا اسناد معامله، مراحل زیر را انجام دهید:
- نوع چک را مشخص کنید.
بررسی کنید برگه، چک رمزدار قدیمی، چک تضمین شده یا چک عادی صیادی است. - مشخصات قرارداد را تطبیق دهید.
نام گیرنده و حساب مقصد باید با اطلاعات قرارداد مطابقت داشته باشند. - اصل چک را بررسی کنید.
به تصویر چک یا رسید ارسالی طرف مقابل اکتفا نکنید و نتیجه استعلام معتبر را نیز کنترل کنید. - اطلاعات پرداخت را ثبت کنید.
روش پرداخت و مشخصات چک را در رسید یا قرارداد بنویسید. - واریز وجه را تأیید کنید.
حساب خود یا اعلام معتبر بانک را برای تأیید پرداخت بررسی کنید. - لغو معامله را مستند کنید.
اگر معامله لغو شد، فرایند ابطال و برگشت وجه را از بانک پیگیری کنید.
در حسابداری کسب و کار نیز بهتر است تصویر چک، رسید صدور، مشخصات طرف حساب و وضعیت وصول یا ابطال در کنار سند پرداخت نگهداری شود. ثبت منظم این اطلاعات در نرم افزار حسابداری، پیگیری اختلاف ها و تطبیق گردش حساب را سادهتر میکند. اگر مبلغ یا زمان برداشت و واریز در دفاتر با صورتحساب بانک تطبیق ندارد، با تهیه صورت مغایرت بانکی علت اختلاف را بررسی کنید؛ ثبت صدور، پرداخت وجه و تسویه معامله را با یکدیگر اشتباه نگیرید.

سوالات متداول چک رمزدار
آیا هنوز میتوان چک رمزدار گرفت؟
خیر. طبق برنامه اعلام شده بانک مرکزی، صدور چک رمزدار از ۷ مهر ۱۴۰۵ متوقف شده و چک تضمین شده جایگزین آن است.
مدارک لازم برای گرفتن چک رمزدار چیست؟
برای درخواست جدید باید مدارک دریافت چک تضمین شده را آماده کنید: مدارک هویتی معتبر، اطلاعات حساب تأمین کننده وجه، مشخصات گیرنده و حساب مقصد، مبلغ و علت درخواست. مدارک تکمیلی را شعبه متناسب با پرونده اعلام میکند.
آیا برای دریافت چک تضمین شده، دسته چک شخصی لازم است؟
صدور چک تضمین شده توسط بانک انجام میشود و از برگه های دسته چک شخصی متقاضی استفاده نمیشود. شرایط حساب و مدارک درخواست را از شعبه بررسی کنید.
فرم درخواست چک رمزدار را از کجا دانلود کنیم؟
برای صدور جدید، فرم معتبر چک تضمین شده بانک مربوط را دریافت کنید. نمونه اینترنتی یا فرم قدیمی چک رمزدار، جایگزین فرم مورد پذیرش شعبه نیست.
آیا عکس چک برای وصول کافی است؟
خیر. تصویر چک جای اصل برگه و تشریفات بانکی پرداخت را نمیگیرد.
آیا چک رمزدار قدیمی بعد از اول دی ۱۴۰۵ بی اعتبار میشود؟
توقف پذیرش آن در چکاوک به معنای از بین رفتن وجه نیست. طبق برنامه اعلام شده، وصول پس از این تاریخ با مراجعه ذینفع به شعبه مقصد و تکمیل فرم های مربوط انجام میشود.
آیا چک تضمین شده با امضا پشت آن منتقل میشود؟
خیر. پشت نویسی برای انتقال چک تضمین شده اعتبار ندارد و وجه فقط به گیرنده و حساب درج شده پرداخت میشود.


